Blogia
Morgia

O traxe de meu tío

O traxe de meu tío Vivíamos entón no campo, a unhas catro leguas de Lugo,
nunha belida casa con horto e xardin. Xa facía cinco
anos que miña nal quedara viuda. Meus dous irmaus eran un
pouco maiores que eu. Gando morreu o pai, a tía Ramona,
que era maestra da escola no Páramo veuse a vivir con nós.
Sempre me lembrarei daquila casiña onde vivimos unha
gran tempada. Gando chegaba a primaveira, milleiros de
rosiñas brancas e roibas rubían polas vellas paredes, hastra o
tellado. A mesta sombra dunha figucira daba sobor da solaina
de moura pedra. Chirlaban as anduriñas, bébedas de ledicia;
cochorras i aurioles puxaban a quen millor asubiase. Daba
groria estar sentado naquila solaina, vendo esvara-las nubes
poio ceo limpo, cheo de socego; ollando os curutos dos
montes lonxanos, á outra beira do río, envoltos no fumo tre-
mante da calixeira.
Lémbrome do que vou a contar coma se pasase onte
mesmo...
A tía Ramona era unha muller dunhos cincoenta anos,
pequena e enxoita, que sempre andaba de acó pra ató moi
atarefada e resolta. Levaba as contas da casa, que iba ano-
tando con letra grande e picuda nunha agenda moi grande,
de pastas roxas. Tamén nos daba dúas ou tres horas de cras ó
día. Gando nos trabucábamos ou non líe sabíamos a leución,
pegábanos unhas carrachas na testa coa mao do revés.
Sempre que se enoxaba lembrábase de que era maestra e
poñíase a falar en castelao, moi escollido, de moi finos xeitos.
Era a primeira que se erguía na casa. Gando facía bon tempo,
ás seis da mañá xa estaba sacando auga do pozo pra rega-las
froles. Aínda parece que estou ouvindo dende o jeito o longo
renxido da roldana, que atafanaba os rechouchios dos
paxaros. Despois, cunhas grandes tixeiras enfurraxadas, que
faguian chin, chin, poñíase a cortar rosas pra facer grandes
ramos e levalos á eirexa.
Alá polas nove, almorzábamos todos, no comedor, leite
fresca con tarxa. Polas fiestras abertas entraban os ramos dos
prexigueiros e das cerdeiras, i hastra algún paxaro. Unha
mañá atrapamos un piquelo que batira nun espello botán-
dolle as puchas i as chaquetas enriba, sen facer caso dos
berros da nai e da tía. Metímolo nunha gaiola de vimbios.
O mesmo día que eu fixen dez anos, chamoume miña tía
moi cediño pra que fose coila á eirexa i 6 cimiterio, e mais a
visitar ó tío Pepe, irmao do meu avó, que vivía isolado na súa
vella casa da Folgueira, a un coarto de legua da nosa. Facía
xa unha tempada que non saia de ah por estar enfermo do
corazón. Fun con ila moi ledo porque estrenaba unhas
botinas marelas e un sombreiro de palía cunha cinta azul
ondia se lía: Acorazado España.
Antes de saír da cas, díxome a tía:
-Mira ónde pos os pés, pra non derramar as botinas. Non
sea que leves unha losqueada. Ten moito coidado cos cro ¡os.
Eu fun todo o camiño ribeirando coma un cadelo, ca-
cheando as silveiras, por ver se atopaba un niño, collendo
carriolas; asubiando cos dedos na boca. A tía adevirtiame:
-Non brinques tanto, pequeno, que te vas a esnafrar;
deixa os lagartos; non tires o sombreiro ó aire.
Serían as dez da mañá cando entramos no cimiterio.
Endexamais me esquencerei daquil tranquío camposanto,
arredor da eirexa, á sombra dos vellos concheiros, cheo de
paz serea e grave
O Lorán, un labrego que faguia de enterrador, estaba
abrindo unha coya cun picachón de longo mango. Cabo dil
tiña un porrón cheo de viño. Cada pouquiño achegábase ó
porrón e botaba un trago. Era un home moi forte de carrelo
ancho e pouca perna. Canto máis bebía con máis pulos traba-
lIaba. Aínda que non catara o leite, soía decir:
-O leite i o viño fan do vello mociño.
Tan pronto coma viu á miña tía, dixo:
-E moi buenos días, doña Ramona... ¿Xa saberá que a
Garela de Cernadas fai oito días que está no leito, tumbada
de home?
Miña tía ollouno con carraxe asegún iba achegándose.
Despois, sinalando a eirexa, coa mao, dixolle:
-Tú siempre serás el mismo, Lorán. ¿Cómo te atreves a
profanar con tales procacidades este sagrado recinto?
O Lorán, despois de empinar, cofouse a testa, guindando
unha gargallada estourante.
-Soníle cousas da vida, señora, soníle cousas da vida.
E estaba moi risoño cando decía isto. Eu, naturalmente,
non entendía nada daquila conversa.
-A ver, Lorán -continuou a tía-, si podes recoller as
cinzas de meu pai, que están na sepultura do curruncho, pra
levalas ó nicho novo antes do domingo.
-Nada máis que mandar... Asma será feito, doña
Ramona.
Miña tía entrou na eirexa pra poñer un ramo de froles no
altar de San Antón, i eu fun a coller balocas polos valados pra
facetas estoupar coas maos.
Saíu a tía Ramona da eirexa, e puxémonos en camiño pra
Folgueira. Ós vinte minutos xa estábamos diante da casa.
Tivemos que cruzar unha esterqueira onde fozaban unhos
porcos, con moito procuro pra non meter as botinas no ludrio.
Era a Folgueira a millor casa da aldea i a única que tiña
galería. A mm gostábame ir ah porque no comedor, enriba
dun aparador de cerdeira, había un trabuco e dúas pistolas
de bronce.
A cancela da horta estaba entreaberta. Por ah saiu un can
ladrando, grande coma un xato. Era Lobeiro, meu gran amigo,
o can de palleiro do meu tío.
-Ten coidado; non xogues coil, que pode estar doente
-díxo a tía.
Lobeiro chantoume as patas dianteiras nos ombros, con
risco de me derrubar, e teimaba por lamberme a cara.
Apareceron na porta da casa, Farruco i a Nisclona, os
dous criados do meu tío. Farruco era un mozo dunhos trinta
anos, baixo, preto e forte; de poucas falas, cecais por ser
medio tatexo. Sempre se vía traballando. Facía de hortelán e
pastor.
A Nisclona era unha muller outa, que andaba poíos coa-
renta, chata, de olios negros. Tiña moi mal xenio e sempre
estaba rifando cos veciños. Era moi boa cociñeira. Ninguén
coma tía facia o roscon pra as festas, a compota, o arroz con
leite i outras lambetadas. Decían as malas lenguas que se
entendía co meu tío. Facía xa quince anos que estaba na
Folgueira. Viñera de Belesar.
Pronto chegamos ondia o tío Pepe. Pero antes de seguir
adiante hei de decir que era o tío que eu máis quería. Iba a
Lugo tres ou catro veces ó ano, pra recordar os meus bos
tempos de mozo farrista, coma il decía. Sempre me traguta
roscas e xoguetes de aló. Ademais, contábame fermosas his-
torias de piratas e negreiros, alá poío mar do Caribe. Vivira
en Cuba máis de vinte anos. Gostábahle moito a boa vida.
Despois de xantar, nunca líe faltaba o seu café i a súa copa.
Aparecía sempre nas romerías vestido de branco co xaruto
nos beizos i o mañifico panamá cubríndohle a testa. Era moi
ledo de seu e as súas bromas e chuscadas tiñan gran sona en
dúas leguas á redonda. Había insinado a baila-la rumba a
tódalas mozas e mozos das aldeas do concello. Dende que
cumprira os setenta anos xa non saira ás festas, i os derra-
deiros meses con setenta e tres xa ás costas, non botaba o pé
fóra da casa. Non embargantes, ainda camiñaba dereito coma
un fuso. Eu sempre o recordei coa cabeleira branca.
Rubimos por unha escaleira escura hastra a galería, ondia
estaba sentado meu tío nun gran butacón. A Nisclona iba
diante. Logo, deixounos e foise pra a cociña, arrenegando de
non sei qué.
-¿Que traguedes por eiquí? -dixo o tío Pepe. Sentá-
devos.
-¡Ai meu tío! -dixo a tía-, non pasa un ano por vos-
tede. Sempre tan rufo.
Ergueuse de seu asento o tío, deume un bico na frente e
corexoume as fazulas.
-¡Canto medraches! Xa estás feito un mozo. E imitas
moito ó teu avó, o maior da miña irmandá, despois de Rosa,
que teña tamén Dios en gloria.
A tía Ramona arrastrou a silla, achegándose ondia estaba
meu tío, que acababa de sentarse. Decateime de que tiña
algo de intrés que diciríle, porque ollou en redor seu pra ase-
gurarse de que ninguén escoitaba.
-Bueno. Non hai naide. Voulle contar tío Pepe unha
visión que tiven ista noite, que me fai cavilar moito.
-Conta, muller, conta.
-Verá. Era xa cerca do abrente cando me espertou o
canto da curuxa. Naquil intre, non sei por qué, fixeime nas
portas do armario que está frente ó meu leito. De sutaque,
abríronse de par en par, sen facer ruido. O medo cualloume
o sangue. Coma lío conto, tío, coma lío conto.
Ó chegar eiquí, comenzou a bagoar. Despois, seguiu:
-Tamén se abriu a fiestra sen que naide líe tocara. Saíu
do armario un traxe finchado, gris, a raías, coma se o vestise
un home sen cabeza nin pés. ¿Entende? E saíu voando pola
fiestra, de cara á lúa, moi amodiño. ¿Que quería decir isto?
Ó cabo de dous minutos de silencio, meu tío respondeu:
-Iso quere decir, Ramona, que me vou a morrer, que
me acenan dende o camposanto.
-¡Non diga tal, meu tío, non diga tal!
-Déixame rematar. Ou millor, comenzar. Xa veras ti...
Recén vido de Cuba, teu pai e mais eu fóramos a Lugo, poío
San Froilán. Mercáramos unha peza de pano gris, a raías, pra
dous traxes, un pra u i outro pra mm, que nos custara vinte-
cinco pesos. Fmpeñouse en que estrenaríamos os dous traxes
pola festa do San Martiño. Dous meses despois morria teu
pai. Foi á terra con aquil traxe. Eu non quixen vestir xa máis
o meo. Ah está, colgado no armario do corredor.
Ergueuse da butaca e dixo:
-Agora vaite, e non matines máis niso.
Había voltura. Cando saimos da Folgueira comenzou a
barbañar. Andábamos moi á présa. A choiva, manseliña,
resoaba nas follas dos castiñeiros.
Fu facíaile moitas perguntas a tía Ramona, que iba bagoan-
do e rezando silandeiramente:
-¿Por que chora tanto? ¿Ten medo que morra o tío? ¿E
por que vive tan soliño?
A tía soio me contestaba:
-Caía, rapaz. Vas a lamber un cutifón.
Aquila mesma noite, cando nos acabábamos de deitar,
petaron á porta con grandes petos. Ouvimos decir a berros a
Farruco, o criado do meu tío:
-Erganse e veñan á Folgueira conmigo, que don Pepe
está moi maliño, e teño que ir busca-lo médico á Puebla.
A nai i a tía botáronse do leito e foron a abrí-la porta. Os
pequenos non nos erguimos, pero escoitamos o que Farruco
lles decía:
-Faí dúas horas que líe deu un repente despois de cear,
está moi mahiño. Cando eu sain da Folgueira quedaba ouvean-
do o Lobeiro.
Falou miña nai:
-Vámonos á Folgueira. É míhlor que vaias chamar tamén
ó crego. Non fagades ruido, pra que non se desperten os
pequerrechos.
Sentimos pecha-la porta. Tirámonos dos leitos e fitamos
pola fiestra, despidos e todo. Repinicaba a choiva no tellado.
Farruco iba díante cun farol aceso. Levaba unha capa de
xuncas. Detrás iban as mulleres baixo un paraguas moi
grande. Os zocos de Farruco cloquechaban no bulleiro.
Lonxe, moi lonxe, ouveaba un can. Coidamos que sería o
Lobeiro...
Despois, buscamos os mistos i acendimos o candil.
Metímonos todos nun leito, e falamos moito pra espanta-lo
medo.
Cando voltou da Folgueira nosa nai, ás nove da mañá,
soupemos que morrera o tío Pepe. Non o vimos de corpo
presente, pero a tía Ramona díxonos que fora amortallado co
traxe que tiña colgado no armario do corredor dende fagula
moito tempo.
¿Y esta publicidad? Puedes eliminarla si quieres
¿Y esta publicidad? Puedes eliminarla si quieres

0 comentarios

¿Y esta publicidad? Puedes eliminarla si quieres